1. Financiën

De provincie komt elk jaar met richtlijnen voor de begroting. Wij verwerken deze altijd in de begroting. Voor de helderheid nemen wij deze richtlijnen ook op in de begroting, alsmede de wijze waarop we deze hebben verwerkt in onze begroting.
Hieronder staan de richtlijnen van de provincie, genummerd en in zwart en de wijze waarop wij deze verwerkt hebben in blauw weergegeven.

1. Bezuinigingen bij verbonden partijen

De begroting van een gemeenschappelijke regeling (GR) is leidend voor het toezicht door de provincie. Deze begroting is vastgesteld door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Dit betekent dat we alleen taakstellingen voor de GR’s mogen opnemen in de begroting of meerjarenraming als het algemeen bestuur hier een besluit over heeft genomen.

Wij hebben geen taakstellingen voor de GR’s opgenomen, die nog niet door de algemene besturen zijn genomen.

2. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de klimaat- en energieplannen. Het kabinet ondersteunt gemeenten hierbij met geld uit de CDOKE-regeling. Met dit geld kunnen gemeenten extra personeel aantrekken. Gemeenten moeten ervanuit kunnen gaan dat ze dit geld elk jaar krijgen. Anders kunnen ze geen langdurige verplichtingen aangaan.
In de meicirculaire 2026 zijn de CDOKE-middelen voor 2027 (totaal € 671 miljoen) via een decentralisatie-uitkering beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid.
Raming klimaatgelden vanaf 2028
Op dit moment is nog onduidelijkheid hoe de CDOKE-middelen na 2027 beschikbaar worden gesteld. Desondanks mogen gemeenten het bedrag wat zij in 2027 ontvangen aan basisfinanciering voor de klimaat- en energiegelden opnemen als structurele baat in de begroting 2027 voor de jaren vanaf 2028. Voor wat betreft de planfinanciering geldt dat gemeenten dit bedrag alleen mogen ramen op basis van de verkregen beschikking.
Daarbij is het belangrijk dat zowel de baten als de aan de middelen verbonden lasten opgenomen worden. Dit betekent dat wij verwachten dat gemeenten voor zowel de basis als de planfinanciering een gelijk bedrag aan extra lasten opnemen voor de klimaat- en energietaken.
Wij hebben geen planfinanciering. Voor de basisfinanciering zijn zowel de baten als de aan de middelen verbonden lasten zijn voor 2028 en verder structureel meegenomen in de begroting.

3. Richtlijn jeugdzorg

Vanaf 2028 neemt het Rijk een financieel voorschot op de nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen. Deze kortingen zijn gebaseerd op:
- Het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten (€ 68 miljoen);
- De invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg (€ 260 miljoen).
Gemeenten kunnen beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken, bijvoorbeeld door hiervoor een stelpost op te nemen. Dit gold voor de vorige begroting 2026-2029 en geldt nu ook voor de komende begroting 2027-2030. Als toezichthouder vindt de provincie dit risicovol aangezien deze posten in principe nog onvoldoende uitgewerkt zijn en nog afhankelijk van nog vast te stellen wetgeving. Toch staat de provincie een budgettair neutrale verwerking toe omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt.
Wij hebben de door het Rijk geraamde eigen bijdrage en de sturing op trajectduur verwerkt in de begroting voor de jaren 2028 t/m 2030.

4. Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd

Recent heeft de VNG een begrotingsadvies voor de begroting 2027-2030 uitgebracht. Vanuit de rol als toezichthouder kan de provincie niet instemmen met adviespunt 2B om een algemene stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd op te nemen die de baten en lasten voor jeugdzorg in 2028 en 2029 in balans brengt. Dit heeft de VNG ook benoemd in het begrotingsadvies. De provincie vindt een dergelijke stelpost op dit moment onvoldoende onderbouwd en daarmee niet realistisch. Dit standpunt hebben de toezichthouders reeds ingenomen bij de begroting 2026. De provincies hebben begrip voor de brede discussie rondom de (dis)balans van de gemeentelijke taken en middelen maar zullen het toezicht uitvoeren op basis van de geldende wet- en regelgeving en het Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK). Dit betekent dat de provincie een dergelijke stelpost zal corrigeren op het structurele begrotingssaldo.
We hebben geen stelpost opgenomen voor de indexatie van de Hervormingsagenda en de algemene stelpost Van Ark.

5. Stelpost Wmo huishoudelijke hulp

In het coalitieakkoord van het kabinet Jetten is een maatregel opgenomen waarbij de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt. In de meicirculaire is daarom een uitname van € 1,4 miljard uit het gemeentefonds gedaan. Voor de inwoners die niet in staat zijn de huishoudelijke hulp zelf te regelen blijft deze taak bij de gemeente. Voor dit vangnet wordt jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd.
Het is nog onduidelijk hoe dit vangnet eruit komt te zien en wie hiervan gebruik kan maken. Als gevolg hiervan kunnen gemeenten nog niet inzichtelijk maken wat de daadwerkelijke financiële gevolgen zijn van het nieuwe beleid. Voor de begroting 2027 staat de provincie daarom toe een stelpost op te nemen van de netto-uitname uit het gemeentefonds ter hoogte van € 1,01 miljard (€ 1.440 miljoen minus € 430 miljoen). Hierdoor heeft deze maatregel een budgetneutraaleffect op de begroting. Zodra bij de begroting 2028 meer bekend is over de beleidsmatige invulling vraagt de provincie de gemeenten om een reële raming van de financiële gevolgen op te nemen en de stelpost te laten vervallen. Dit is conform het begrotingsadvies 2027-2030 van de VNG.
Wij hebben deze post budgetneutraal opgenomen in de begroting.

6. Eigen bijdrage Wmo

Het kabinet is van plan om een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren voor een aantal voorzieningen binnen de Wmo 2015, namelijk de voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt. Het Rijk verwacht dat de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage de druk op het gebruik van Wmo-voorzieningen verlaagt. Daardoor zou de Wmo voor gemeenten langer betaalbaar blijven. Het kabinet heeft besloten de ingangsdatum verder te verschuiven naar 1 januari 2028. Voor 2027 heeft het Rijk de gemiste inkomsten vanwege de eigen bijdrage eenmalig toegevoegd aan het gemeentefonds via een taakmutatie.

Wij hebben deze inkomsten niet meegenomen in de begroting, omdat de verwachte baten nog onvoldoende onderbouwd kunnen worden.

7. Raming BTW Compensatiefonds

Gemeenten kunnen in de ramingen in hun begroting en meerjarenraming rekening houden met de ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF). Omdat de hoogte van deze ruimte fluctueert zijn in het verleden afspraken gemaakt tussen de gezamenlijke toezichthouders en BZK over wat een reële hoogte van deze ruimte is. Afgesproken is dat de laatste gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond de maximaal toegestane ruimte is die gemeenten mogen ramen in hun begroting en meerjarenraming. Deze gerealiseerde ruimte is bekendgemaakt in de meicirculaire 2026. Voor de raming in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 wordt de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2025. Let op: de totale ruimte onder het plafond van 2025 is met € 213 miljoen verlaagd van € 428 miljoen naar € 216 miljoen.
Wij hebben m.i.v. 2027 de raming van de ruimte onder BCF-plafond meegenomen.

Tabel richtlijnen